24. Oktobar 2017

Postoje četiri etnolingvističke grupe u Španiji, a svaka ima različite stepene separatističkog naboja.

Planovi Španije da aktivira Član 155 Ustava kako bi raspustila Parlament Katalonije i direktno upravlja sjeveroistočnom regijom mogli bi imati velikog efekta na druge pokrete za nezavisnost određenih regija ove evropske države, smatraju analitičari i historičari.

Inicijativa za nezavisnost nakon kontroverznog referenduma 1. oktobra, koji je naišao na otpor i nasilje iz Madrida, nastala je iz straha Katalonaca za opstanak njihove kulture i jezika. Značajni ekonomski rezultati bez jednake pomoći iz Madrida također jačaju duh nezavisnosti ovog dijela Španije.

No, Katalonija nije jedina regija sa posebnom kulturom i jezikom. Postoje četiri etnolingvističke grupe u Španiji, uključujući glavni španski identitet, a svaka ima različite stepene separatističkog naboja.

Ovo je vodič kroz španske manjinske regije i političke implikacije Člana 155.

Baskija

Regija najsličnija Kataloniji kada se govori o secesionističkim stavovima i ekonomskim rezultatima je Baskija. U njoj stranka desnog centra PNV (Baskijska nacionalistička stranka) nadgleda djelovanje vladajuće koalicije.

„Vlada na čelu sa PNV-om sa velikim interesom prati dešavanja u Kataloniji“, kaže za Al Jazeeru Sebastian Balfour, profesor emeritus Savremenih španskih nauka na Londonskoj školi ekonomije.

Stranka PNV drži pet od 350 mjesta u španskom Kongresu i šest od 266 u Senatu, no svako od tih mjesta je bitno. Narodna stranka (PP) španskog premijera Mariana Rajoya vodi manjinsku Vladu u Parlamentu i povremeno treba podršku PNV-a.

Baskijski predsjednik Inigo Urkullu kaže kako je Član 155 „ekstreman i disproporcionalan“.

„Generalitat (katalonska regionalna vlast) ima našu podršku u pronalasku konstruktivne budućnosti“, istakao je on.

Poštivanje manjinskih prava je ključno za baskijski narod. Njihov jezik Euskara nema veza sa bilo kojim drugim i Baski su generalno odvojena grupa među drugim Evropljanima. Oni su jedna od najstarijih evropskih domorodačkih grupa.

Baskijski separatisti predvođeni ekstremnim ljevičarima iz oružane grupe ETA (Euskadi Ta Askatasuna – Baskijska domovina i sloboda)  vodili su borbe sa španskom državom od 1959. godine koje su rezultirale pogibijom više od 1.000 osoba i ranjavanjem više od 6.000 njih.

Zvanično je ETA razoružana 8. aprila, a kroz godine je gubila članove.

Dugo je ETA bila vodeća sila za promjene u odnosima između Baskije i Madrida, no sada tu priliku ima PNV. Ukoliko Rajoyova Vlada ostane bez njihove podrške, to će „imati utjecaja na dolazeći budžet za 2018. godinu“, navodi Balfour.

Bez budžeta, Rajoy ima male šanse da ostane puni mandat na funkciji u vrijeme kada se Španija pokušava izvući iz secesije.

Katalonske zemlje

Član 155 mogao bi utjecati na špansku politiku i drugdje mimo budžeta za narednu godinu, a Katalonija je samo dio (istina najveći) Katalonskih zemalja, odnosno Els Paisos Catalans.

Jezik i kultura Katalonije potječe iz duge historije unutar Aragonskog kraljevstva koje je postojalo od 12. do 18. stoljeća i koje je kontroliralo dijelove Španije, Andore, Italije, Francuske i Grčke.

Današnje Katalonske zemlje u Španiji čine i Valencia, katalonski južni susjed, te Balearski otoci u Mediteranu.

Valencia je rodno mjesto jednog od najpoznatijih jela iz Španije – paelle, kao i Santiaga Calatrave, svjetski poznatog arhitekte koji je dizajnirao čvorište Svjetskog trgovinskog centra u New Yorku.

„Ove teritorije imaju regionalističke stranke koje traže, kao i Katalonija u proteklim godinama, veću autonomiju i poštovanje kulturalnih razlika“, navodi za Al Jazeeru Jordi Graupera, katalonski autor i istražitelj sa Univerziteta Princeton.

Ximo Puig, predsjednik regionalne Vlade Valencie i pripadnik regionalnog ogranka španske Socijalističke partije, još nije komentirao aktiviranje Člana 155.

Balearski otoci su popularno turističko odredište. Tamo je Majorca, a i rodno mjesto teniske zvijezde Rafaela Nadala.

Francina Armengol, predsjednica Balearskih otoka i regionalne Socijalističke partije, istakla je kako želi da Katalonija ostane dio Španije, ali i kako je protiv Člana 155.

Iako su počeci pokreta za nezavisnost u ovim regijama, oni nisu jaki kao i u Kataloniji.

Španski odnos prema Kataloniji „pokazat će ljudima Valencije i Majorce da također trebaju otići, u narednih 10 do 20 godina i tamo će se pojaviti ozbiljni separatistički pokreti“, predviđa Graupera.

Galicija

Galicija je još jedna regija sa jedinstvenim identitetom, jezikom i separatistima na sjeverozapadnoj obali Španiji na Atlantiku.

Kraljevstvo Galicije postojalo je od petog stoljeća i povremeno je zauzimalo većinu sjeverozapadne Španije i sjevernog Portugala, sve do 15. stoljeća kada se pridružilo Španiji. Žitelji Galicije i Portugala govore jezicima iz iste grupe .

Pošto dijele historiju, postoji grupa u Galiciji koja vjeruje da ovaj dio Španije treba biti ujedinjen sa Portugalom. Drugi smatraju kako ova pokrajina treba biti nezavisna i pozivaju se na keltsku historiju Galicije.

No, Galicija ostaje ruralna, većinski agrarna regija sa manjom stopom industrijalizacije nego moderne Baskija i Katalonija, samim time ima i slabiji ekonomski prihod.

Uprkos istim kulturalnim „startnim uvjetima“ u ovim regijama, slab ekonomski razvoj usporio je širenje galicijskog nacionalizma, za Al Jazeeru kaže Tiago Peres Goncalves, galicijski historičar i pisac.

Ova regija konstantno glasa za španske nacionalne stranke. Nekadašnji španski diktator Francisco Franco je iz Galicije, kao i trenutni premijer Rajoy.

Tokom jednog dijela 1990-ih, Galicijski nacionalni blok, ljevičarska secesionistička stranka, je dobijala na snazi. Na izborima 1997. godine, stranka je dobila 25 posto glasova i 18 mjesta u regionalnom parlamentu, navodi Peres. To pokazuje kako je španski nacionalizam ojačao početkom 2000-ih. To ne znači kako je nacionalistički pokret mrtav.

„Zapravo, uoči 1. oktobra i referenduma u Kataloniji hiljade ljudi izašle su na ulice raznih gradova u Galiciji u znak podrške i solidarnosti sa Kataloncima“, objašnjava Peres.

No, španski mediji, koji su na udaru kritika da su pristrasni prilikom izvještavanja o dešavanjima u Kataloniji, brinu ljude iz Galicije, navodi Peres. Oni vjeruju kako bi katalonski izlaz „rezultirao gubitkom dijela kupovne moći i smanjenjem njihovih plata“, nastavlja historičar.

Najbolji ishod, smatra Peres, mogao bi biti dogovoreni sporazum između Madrida i Katalonije.

Katalonski predsjednik Carles Puigdemont je često nudio dijalog. Rajoy navodi kako to nije ponuda, već nametanje.

Dok Rajoyeva borba za jaku, centraliziranu Španiju provedbom Člana 155 može dovesti do jačanja nacionalističkih pokreta u drugim dijelovima Španije, posljedice „za galicijske pokrete za nezavisnost bit će veoma negativne“, zaključio je Peres.

Izvor: Al Jazeera

Islam PRESS pratite putem Facebook | Twitter | Android| iPhone



Stavovi iznešeni u ovom tekstu su autorovi i moguće je da isti ne predstavljaju stavove naše redakcije.
Komentari su vlastita mišljenja autora i redakcija zadržava pravo brisanja vulgarnih i uvredljivih komentara.

No more articles